category food trends

ΚΟΚΚΙΝΟ ΚΡΕΑΣ

Το κόκκινο κρέας είναι μία τροφή πλούσια σε πρωτεΐνες υψηλής βιολογικής αξίας, έχει υψηλή περιεκτικότητα σε σίδηρο, μέταλλα και ορισμένες βιταμίνες:

Περιέχει πρωτεΐνες υψηλής βιολογικής αξίας, δηλαδή πρωτεΐνες που περιέχουν όλα τα απαραίτητα αμινοξέα που δεν μπορεί να συνθέσει ο οργανισμός μας και τα οποία είναι αναγκαία για την δημιουργία των ιστών του οργανισμού.

Διαθέτει υψηλή περιεκτικότητα σε σίδηρο που απορροφάται εύκολα,έχει ένα σημαντικό ποσό  μυοσφαιρίνης, μιας πρωτεΐνη των μυών που περιέχει σίδηρο, έτσι ώστε η μέτρια κατανάλωση του να είναι ιδιαίτερα χρήσιμη για την πρόληψη και τον έλεγχο της αναιμίας.

Περιέχει υψηλή συγκέντρωση στα ιχνοστοιχεία

Κάλιο, Ψευδάργυρος και Φώσφορο, τα οποία είναι απαραίτητα για πολλές λειτουργίες του σώματος, μερικές εκ των οποίων είναι: η υγεία των οστών και των δοντιών, ο  καλή λειτουργία του μεταβολισμού, η φυσιολογική λειτουργία των μυών κ.άλ. Είναι πλούσιο σε βιταμίνες, όπως βιταμίνη Β12, Β6, Νιασίνη, Ριβοφλαβίνη, Θειαμίνη και άλλες, με πολλαπλά οφέλη για τον οργανισμό. Έχει πλούσια γεύση και εξαιρετική υφή, χαρακτηρίζεται από τους χυμώδεις ιστούς του, γεγονός που καθιστά ιδιαίτερα νόστιμο και η γεύση του έχει ευρέως εκτιμηθεί από τους καταναλωτές.

Λαμβάνοντας υπόψη τις διατροφικές αξίες του κόκκινου κρέατος, είναι σημαντικό να είναι κάποιος γνώστης και των «μειονεκτημάτων» αυτής της διατροφής.

Λιπαρά

Το κόκκινο κρέας περιέχει περίπου ένα ποσοστό της τάξεως του 15 με 20% λίπος, εκ των οποίων μεγάλο ποσοστό είναι κορεσμένα, που ως γνωστών αυξάνουν τα επίπεδα της χοληστερόλης στο αίμα.  Έτσι πρέπει να αποφεύγεται η υπερβολική κατανάλωση, ειδικά αν υποφέρετε από υπερβολικό βάρος, παχυσαρκία ή κάποιο είδος καρδιαγγειακής νόσου.

Πουρίνες

Οι πουρίνες είναι οργανικές ενώσεις που είναι παρούσες στο κόκκινο κρέας. Αυτές οι ουσίες προέρχονται από το μεταβολισμό των πρωτεϊνών και μπορούν να οδηγήσουν στην αύξηση του ουρικού οξέως. Μπορούν να προκαλέσουν, αναλόγως, υπερουριχαιμία ή ουρική αρθρίτιδα.

Έχοντας συγκεντρωμένα τα οφέλη και τα μειονεκτήματα του κόκκινου κρέατος, μπορείτε πιο εύκολα να αποφασίσετε αν η συγκεκριμένη τροφή είναι κατάλληλη για να ενταχθεί στη διατροφή σας. Πάντα πρέπει να έχετε στο νου ότι συνιστάται η κατανάλωση όλων των τροφών, αλλά με μέτρο.

ΔΙΑΙΤΕΣ ΧΑΜΗΛΕΣ ΣΕ ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ

Οι περισσότεροι άνθρωποι που αποφασίζουν να ξεκινήσουν μια διατροφή αφαιρούν αμέσως τους υδατάνθρακες.

Τα τρόφιμα πλούσια σε υδατάνθρακες όπως είναι το λευκό ψωμί, τα λευκά ζυμαρικά και τα προϊόντα τα οποία είναι παρασκευασμένα από εξευγενισμένο λευκό αλεύρι μπορούν να σαμποτάρουν την προσπάθεια σας για να χάσετε βάρος.

Όμως όλοι οι υδατάνθρακες δεν ανήκουν στην ίδια κατηγορία. Είναι σημαντικό να γνωρίζετε πως οι υδατάνθρακες δεν σας παχαίνουν!

Αν αφαιρέσετε εντελώς τους υδατάνθρακες από την διατροφή σας, σίγουρα θα έχετε εξαλείψει πολλά αμυλούχα τρόφιμα, όμως ταυτόχρονα θα έχετε εξαλείψει τα φρούτα, τα λαχανικά και τα δημητριακά ολικής αλέσεως από την διατροφή σας. Αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα την αυξημένη επιθυμία για τροφή η οποία θα οδηγήσει με την σειρά της σε υπερφαγία και σταδιακά σε αύξηση βάρους.

Οι υδατάνθρακες αποτελούν σημαντική πηγή ενέργειας και είναι απαραίτητοι για την λειτουργία του εγκεφάλου. Αν καταναλώσετε τα παρακάτω 10 τρόφιμα πλούσια σε σύνθετους υδατάνθρακες και φυτικές ίνες, θα σας βοηθήσουν να εφοδιάσετε τον οργανισμό σας με ενέργεια, να χάσετε βάρος αλλά και να νιώθετε χορτάτοι όλες τις ώρες της ημέρας χωρίς να τσιμπολογάτε άσκοπα.

Δημητριακά ολικής αλέσεως: Αποτελούν χαμηλής ενεργειακής πυκνότητας τρόφιμα. Η ενεργειακή πυκνότητα ενός τροφίμου, αναφέρεται στην ποσότητα των θερμίδων που εμπεριέχονται σε μια συγκεκριμένη μερίδα. Έτσι, τα δημητριακά ολικής αλέσεως, λόγω του υψηλού του περιεχομένου σε φυτικές ίνες, έχουν χαμηλή ενεργειακή πυκνότητα, που σημαίνει ότι περιέχουν μια μικρή ποσότητα θερμίδων σε μια μεγαλύτερη ποσότητα τροφής. Συμπεριλαμβάνοντας λοιπόν αυτά στη διατροφή σας, επιτρέπετε στον εαυτό σας να τρώει περισσότερο φαγητό – μειώνοντας την πιθανότητα της αίσθησης της πείνας και της στέρησης – διατηρώντας παράλληλα την πρόσληψη θερμίδων, σε ένα επίπεδο που μπορεί να προωθήσει την απώλεια βάρους. Επιπλέον, ο Ian Barron MD, χειρουργός βαριατρικής και ειδικός στην απώλεια βάρους, υποστηρίζει ότι τα πλούσια σε φυτικές ίνες τρόφιμα, όπως τα δημητριακά ολικής αλέσεως, απορροφούν περισσότερο νερό, καθώς διαπερνούν τον πεπτικό σωλήνα, με αποτέλεσμα να σας κάνουν να αισθάνεστε χορτάτοι γρηγορότερα, με αποτέλεσμα να τρώτε λιγότερο. Τέλος, μελέτες συνδέουν τα δημητριακά ολικής αλέσεως με την καταπολέμηση του σπλαχνικού/κοιλιακού λίπους.

Πλιγούρι: Το πλιγούρι είναι ένα προϊόν του οποίου η προετοιμασία είναι χρονοβόρα καθώς θα πρέπει να το μουλιάσετε σε ζεστό νερό πριν το βράσετε. Παρόλα αυτά, το πλιγούρι είναι πλούσιο σε φυτικές ίνες καθώς μισό φλιτζάνι μόνο περιέχει 5 γραμμάρια φυτικών ινών, με αποτέλεσμα να σας κρατάει χορτάτους για μεγάλο διάστημα και να συμβάλλει στη μείωση του διατροφικού λίπους.

Φασόλια: Βοηθούν στη σωστή λειτουργία του πεπτικού συστήματος και στην καταπολέμηση της δυσκοιλιότητα, γεγονός που βοηθά στην απώλεια βάρους. Επιπλέον τα φασόλια δεν είναι μόνο πλούσια σε φυτικές ίνες, καθώς επίσης περιέχουν πολύτιμες ποσότητες πρωτεΐνης και σιδήρου, που είναι απαραίτητα για να αντεπεξέλθετε στη φυσική δραστηριότητα, γεγονός που ενισχύει τις καύσεις του οργανισμού.

Σπόροι Ζέας (δίκοκκο σιτάρι): Οι μικροί αυτοί σπόροι είναι γνωστοί από τους χορτοφάγους και τους λάτρεις της υγιεινής διατροφής διότι είναι πλούσιοι σε φυτικές ίνες, σίδηρο, μαγνήσιο, ψευδάργυρο και βιταμίνες του συμπλέγματος Β, τα οποία βοηθούν την μετατροπή της τροφής σε ενέργεια καθώς ενισχύουν και τον μεταβολικό ρυθμό, δηλαδή την ταχύτητα με την οποία καίτε θερμίδες.

Κινόα: Η κινόα δεν χαρακτηρίζεται άσκοπα ως «σούπερ τροφή», καθώς είναι μια σούπερ πρωτεΐνη. Αυτό σημαίνει πως περιέχει τα απαραίτητα αμινοξέα που απαιτούνται για την ενδυνάμωση της μυϊκής μάζας και για την αύξηση του μεταβολικού ρυθμού. Έτσι, επιπρόσθετα από το να καταναλώνετε σιτηρά τα οποία είναι πλούσια σε πρωτεΐνη μειώνετε και την πρόσληψη βλαβερών λιπαρών που περιέχονται στο κρέας, το οποίο θα καταναλώνατε για να λάβετε την απαραίτητη πρωτεΐνη.

Λαχανικά: Πιθανώς να μην γνωρίζετε πως τα λαχανικά ανήκουν στην κατηγορία των υδατανθράκων. Ωστόσο, οι πολύχρωμοι αυτοί υδατάνθρακες περιέχουν τις βασικές φυτικές ίνες, βιταμίνες, μέταλλα, και αντιοξειδωτικά που απαιτούνται για την καταπολέμηση των ελευθέρων ριζών, οι οποίες προκαλούν αύξηση του σωματικού βάρους, καρκίνο και άλλες σοβαρές ασθένειες.

Ζυμαρικά ολικής αλέσεως: Επειδή είστε σε δίαιτα δεν σημαίνει πως δεν θα μπορέσετε να καταναλώσετε ποτέ ξανά ζυμαρικά. Αυτό που χρειάζεται να κάνετε είναι να αντικαταστήσετε τα λευκά ζυμαρικά με χορταστικά πιάτα ζυμαρικών ολικής αλέσεως, τα οποία είναι πλούσια σε φυτικές ίνες, και έτσι δεν θα χρειάζεται να τρώτε μεγάλη ποσότητα ώστε να αισθανθείτε και να παραμείνετε χορτάτοι για ώρες μετά το γεύμα σας.

Καστανό ρύζι: Αν θέλετε να μην πεινάτε και ταυτόχρονα να καίτε λίπος, τότε επιλέξτε καστανό ρύζι αντί για λευκό διότι το ακατέργαστο καστανό ρύζι είναι πλούσιο σε φυτικές ίνες καθώς και σε πολλές απαραίτητες βιταμίνες και ανόργανα συστατικά που απουσιάζουν από το λευκό ρύζι.

Κριθάρι: Μήπως έχετε απογευματινές λιγούρες; Τι προτιμάτε να φάτε για να τις αντιμετωπίσετε ένα βούτημα ή μια ωραία σαλάτα με κριθάρι; Μελέτες αναφέρουν πως το να επιλέξετε να καταναλώσετε ένα τρόφιμο πλούσιο σε σύνθετο υδατάνθρακα, όπως το κριθαρένιο παξιμάδι, θα ικανοποιήσει όχι μόνο την λιγούρα σας αλλά θα αποτρέψετε και μελλοντικές αυξήσεις του σακχάρου στο αίμα οι οποίες προκαλούν ακατάσχετη κατανάλωση τροφής και αυξημένη επιθυμία για ζάχαρη, trans-κακά λιπαρά.

Φρούτα: Όπως και τα λαχανικά έτσι και τα φρούτα ανήκουν στην κατηγορία των υδατανθράκων. Τα φρούτα αποτελούν ένα φυσικό γλυκό, όντας πλούσια σε φυσικά σάκχαρα, φυτικές ίνες, καθώς και σε πληθώρα βιταμινών, μετάλλων και αντιοξειδωτικών. Έτσι τα φρούτα είναι υγιή και μας βοηθούν να καταπολεμήσουμε την επιθυμία μας για ζάχαρη καθώς επίσης μας χορταίνουν, χωρίς να μας δίνουν πολλές θερμίδες.

ΑΛΛΕΡΓΙΕΣ ΚΑΙ ΦΑΓΗΤΟ

Οι χιλιάδες αλλεργιογόνες ουσίες της φύσης δε δρουν σε όλους τους ανθρώπους με τον ίδιο τρόπο. Συνεπώς, δεν προκαλούν σε όλους αλλεργίες. Τα πιο συνηθισμένα αλλεργιογόνα στη χώρα μας είναι οι ξηροί καρποί, το ψάρι, τα οστρακοειδή, το αυγό, οι φράουλες και το γάλα.

Αυγό

Η αλλεργία από αυγά είναι η πιο συνήθης σε άτομα που πάσχουν από τροφικές αλλεργίες (73%). Ο κρόκος του αυγού δεν είναι γενικά τόσο αλλεργιογόνος όσο είναι το ασπράδι.

Φιστίκια

Μέχρι πρόσφατα η αλλεργία στα φιστίκια θεωρούνταν ως μια από τις λίγες τροφικές αλλεργίες που παραμένουν καθ’όλη την διάρκεια της ζωής. Παρόλα αυτά, μια πρόσφατη μελέτη έδειξε ότι περισσότερα από το 20% των αλλεργικών ατόμων στα φιστίκια ξεπερνούν την αλλεργία μετά από μερικά χρόνια.  H αλλεργία στα φιστίκια πιθανόν να εξελιχτεί σε πολύ επικίνδυνη, με εκδηλώσεις όπως το αγγειοοίδημα και η κνίδωση καθώς και δυσκολία στην κατάποση. Οι αλλεργίες στα φιστίκια αυξάνονται στο δυτικό κόσμο, αφού η εμφάνιση τους έχει σχεδόν διπλασιαστεί, γεγονός που έχει αποδοθεί στην αύξηση του αριθμού των χορτοφάγων ατόμων και επομένως στην αύξηση της κατανάλωσης των φιστικιών).

Σίτος

Η αλλεργία στα δημητριακά είναι αρκετά συνήθης. Το σιτάρι αποτελεί το συχνότερο αλλεργιογόνο στην ομάδα των δημητριακών. Το κύριο αλλεργιογόνο συστατικό του σίτου φαίνεται πως είναι ένας αναστολέας της α-αμυλάσης, πρωτεΐνη που ίσως είναι υπεύθυνη για την εκδήλωση μιας επαγγελματικής μορφής άσθματος: το άσθμα του αρτοποιού.

Ψάρι

Τα αλλεργικά άτομα στο ψάρι παρουσιάζουν συνήθως αλλεργία σε πολλαπλά είδη ψαριών. Το αλλεργιογόνο του ψαριού φαίνεται πως είναι πιο ευπαθές στις διαφορές ομάδες επεξεργασίας: κάποια άτομα αλλεργικά στο μαγειρεμένο ψάρι μπορούν να ανεχθούν κονσερβοποιημένο ψάρι του ίδιου είδους. Κάποια άτομα είναι αλλεργικά σε ένα μόνο είδος ψαριού. Για τα άτομα αυτά οι τρέχουσες διατροφικές συστάσεις δεν απαιτούν τον πλήρη αποκλεισμό όλων των ειδών ψαριού.

Σόγια

Η σόγια αποτελεί ένα τρόφιμο εναλλακτικό του αγελαδινού γάλακτος για τα βρέφη και τα παιδιά που εμφανίζουν αλλεργία σε αυτό. Η αλλεργία στη σόγια είναι αρκετά συχνή. Περισσότερο από 15 πρωτεϊνικά συστατικά της σόγιας είναι αλλεργιογόνα.

Άλλα τρόφιμα

Άλλες συχνά προκαλούμενες από τρόφιμα, αλλεργίες σχετίζονται με τα φρούτα, τα λαχανικά, τις γαρίδες και αλλά οστρακοειδή, καθώς και με πρόσθετα τροφίμων. Οι αλλεργιογόνες πρωτεΐνες μπορεί να είναι δομικές, αποθηκευτικές, μεταφορικές πρωτεΐνες ή ενζυμα. Η έκθεση σε μεγάλες ποσότητες ενός συγκεκριμένου τροφίμου, όπως το ρύζι στις χώρες της Ασίας, μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένα ποσοστά ευαισθητοποίησης.

ΤΥΡΙ ΦΕΤΑ

Στην Ελλάδα η παραγωγή τυριών αποτελεί ένα δυναμικό κλάδο της βιομηχανίας τροφίμων και αξιοποιεί με βέλτιστο τρόπο τις μεγάλες  παραγόμενες ποσότητες πρόβειου και  κατσικίσιου γάλακτος. Σχεδόν όλη η ποσότητα του αιγοπρόβειου γάλακτος χρησιμοποιείται στην τυροκόμηση. Το σημαντικότερο τυρί που φτιάχνεται στην χώρα μας από άποψη παραγωγής και παράδοσης είναι η φέτα. Τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της εκτιμούνται από τους καταναλωτές σε διεθνές επίπεδο. Το άρωμά της είναι έντονο και χαρακτηριστικό, η υφή της διαφέρει και κυμαίνεται από ημίσκληρη έως σκληρή, και η γεύση είναι όξινη, αλμυρή και αψιά. Η ετήσια παραγωγή υπολογίζεται στους 120.000 τόνους από τους οποίους οι 40.000 εξάγονται.  Η μέση ετήσια κατανάλωση ανέρχεται στα 12 περίπου κιλά ανά άτομο.

Η φέτα είναι το πιο γνωστό παραδοσιακό ελληνικό τυρί που χρονολογείται από τα Ομηρικά χρόνια. Πρόκειται για ένα λευκό τυρί, που ωριμάζει και διατηρείται  σε άλμη για τουλάχιστον δύο μήνες.  Ήταν και εξακολουθεί να παραμένει ένα σημαντικό μέρος της ελληνικής διατροφής, σήμα κατατεθέν της ελληνικής υπαίθρου. Η φέτα είναι τυρί που έχει κερδίσει διεθνή αναγνώριση με την Προστατευόμενη Ονομασία Προέλευσης (Π.Ο.Π.) και έχει αλμυρή, ελαφρώς όξινη γεύση, φυσικό λευκό χρώμα και ευχάριστα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά. Διανέμεται στην αγορά σε βαρέλια, σε τενεκεδένια ή κουτιά ή σε πλαστικοποιημένες συσκευασίες και καταναλώνεται ως επιτραπέζιο τυρί, όχι μόνο στην πασίγνωστη σε όλο τον κόσμο ελληνική σαλάτα αλλά και με χίλιους δυο άλλους τρόπους. Την προτιμούν όσοι παρουσιάζουν αλλεργίες στο αγελαδινό γάλα.

Ιστορία

Τα πρώτα καταγεγραμμένα στοιχεία για τη φέτα χρονολογούνται από τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία με την ονομασία «πρόσφατος» (φρέσκο). Συνδέεται στενά με την Κρήτη όπου ένας Ιταλός ταξιδιώτης στην Κάντια, την σημερινή περιοχή του Ηρακλείου, στα γραπτά του από το 1494 κάνει μνεία στις διαδικασίες σκλήρυνσής της σε άλμη, στην εμπορία και στην αποθήκευσή της.  Η λέξη “φέτα” έχει μια ενδιαφέρουσα γενεαλογία. Προέρχεται από την ιταλική λέξη fetta (που σημαίνει φέτα-κομμάτι). Η fetta, με τη σειρά της, είναι λατινικής προέλευσης από το offa (που σημαίνει μπουκιά ή ψίχουλο). Εμφανίστηκε για πρώτη φορά στην ελληνική γλώσσα τον 17ο αιώνα, ενδεχομένως αναφερόμενη στην πρακτική του τεμαχισμού του τυριού για να τοποθετηθούν οι φέτες σε βαρέλια .  Πολλοί, ωστόσο, αποδίδουν ελληνική προέλευση στο τυρί φέτα. Σύμφωνα με το μύθο, ο Κύκλωπας Πολύφημος ήταν ο πρώτος που την είχε παρασκευάσει.  Στο μουσείο των Δελφών, αντικείμενα του 6ου αιώνα π.Χ. κάνουν αναφορές στη διαδικασία παραγωγής φέτας.

Προϊόν Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης

Το εμβληματικό Ελληνικό τυρί  έχει καταχωρηθεί  ως προϊόν Π.Ο.Π. μόλις το 2002 από το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (Δ.Ε.Κ.)  έπειτα από περιπέτειες και προσφυγές κυρίως από τη Δανία και τη Γαλλία. Νέα προσφυγή της Δανίας και της Γερμανίας κατά του Κανονισμού αυτού απορρίφθηκε τελικά από το ΔΕΚ το 2005.  Για να αποκαλείται ένα τυρί Φέτα ΠΟΠ, πρέπει να πληροί κάποιες προϋποθέσεις όπως το να προέρχεται αποκλειστικά από όλη την ηπειρωτική Ελλάδα και, από νησιά, μόνο από τη Λέσβο. Να παρασκευάζεται μόνο από ελληνικό παστεριωμένο αιγοπρόβειο γάλα, σε αναλογία πρόβειο τουλάχιστον 70% και γίδινο έως 30%. Να χρησιμοποιείται γάλα μόνο από ελληνικές φυλές προβάτων, που τρέφονται με την τοπική χλωρίδα κάθε περιοχής, κυρίως σε ελεύθερες βοσκές. Να παράγεται από τον Οκτώβριο έως τα μέσα Ιουνίου. Να περιέχει ελάχιστα λιπαρά 43% επί ξηρού και μέγιστη υγρασία 55% και να ωριμάζει για τουλάχιστον 2 μήνες μέσα σε ξύλινα βαρέλια ή σε δοχεία από λευκοσίδηρο (τενεκέδες).

Οι τρίτες χώρες, όπου δεν ισχύει το Ευρωπαϊκό δίκαιο, μπορούν να συνεχίσουν να παράγουν τυριά άλμης και να τα εισάγουν ανεμπόδιστα στην Ε.Ε., με δικά τους όμως ονόματα ή ως λευκά τυριά άλμης. Παρόλα αυτά, το αποκλειστικά για την Ελλάδα κατοχυρωμένο όνομα της φέτας στην Ευρώπη, βρίσκεται σε κίνδυνο, εξ’ αιτίας εμπορικών συμφωνιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τον Καναδά (CETA) και 15 χώρες της Νότιας Αφρικής (SADC). Οι συμφωνίες αυτές, που έχουν υπογραφεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο και σύντομα θα επικυρωθούν από τα εθνικά κοινοβούλια, επιτρέπουν την χρήση τις ονομασίας φέτα από παραγωγούς των χωρών αυτών, παλιούς ή και νέους, που παράγουν απλά λευκό τυρί ενώ η σύγχυση που θα επικρατήσει με την ύπαρξη ίδιας ονομασίας για την γνήσια φέτα και των άσχετων με φέτα λευκών τυριών και η αδυναμία του καταναλωτή να επιλέξει την γνήσια, δηλαδή την ελληνική φέτα όταν το επιθυμεί, θα είναι μεγάλη.

ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΓΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ;

Πόσες φορές ακούμε και διαβάζουμε αυτή τη λέξη, ιδιαίτερα στα μέσα μαζικής επικοινωνίας αλλά και στη καθημερινή μας ζωή. Αλήθεια τι γνωρίζουμε γι΄ αυτή, τι σημαίνει ο όρος γαστρονομία;

Γαστρονομία είναι η τέχνη της επιλογής, της παρασκευής, του σερβιρίσματος και της απόλαυσης εκλεκτών τροφών. Η ετυμολογία της λέξης είναι σύνθετη και άκρως ελληνική, προέρχεται από το γαστήρ (στομάχι) + νόμος. Η ελληνική αυτή λέξη επισημοποιήθηκε από την Γαλλική Ακαδημία το 1835, και από τότε καταχωρήθηκε στο επίσημο λεξικό της. Ο περίφημος  Γάλλος συγγραφέας Φρανσουά Ραμπελαί είναι εκείνος ο οποίος πρώτος εισήγαγε την ελληνική λέξη στο περίφημο έργο του “Πανταγρουέλ” αναφέροντας στο βιβλίο του, τον θεό Γάστρο, που τιμούσαν οι λαίμαργοι. Στο ίδιο αυτό μοτίβο, χρησιμοποιήθηκαν λέξεις όπως Γαστρολατρεία και Γαστρομανία που υποδεικνύουν  διάφορους βαθμούς υπερβολικής αγάπης για το φαγητό.

Αν πάμε μερικούς αιώνες πίσω, θα δούμε ότι οι γαστρονομικές συνήθειες εμφανίζονται συχνά ως πολιτισμικός δεσμός μεταξύ των λαών, ισχυρότερος ακόμη και από αυτό το γλωσσικό ιδίωμα.

Ο κόσμος κατανέμεται σε γαστρονομικές περιοχές, η κάθε μία από τις οποίες χαρακτηρίζεται από τη δική της κουζίνα και τη δική της τεχνική στην παρασκευή των φαγητών. Στους αρχαίους πολιτισμούς για παράδειγμα της Ασσυρίας, της Βαβυλωνίας, της Περσίας, της Αιγύπτου, αλλά και στην Αρχαία Ελλάδα και αργότερα στη Ρώμη, η διαδικασία της γαστρονομίας είχε αναπτυχθεί σε υψηλό βαθμό.

Για τους αρχαίους Έλληνες, η ώρα του φαγητού αποτελούσε ευκαιρία για να προσφέρουν τροφή όχι μόνο στο σώμα, αλλά και στο πνεύμα.

Το πρώτο βιβλίο μαγειρικής είναι του αρχαίου Έλληνα ποιητή και γαστρονόμου Αρχέστρατου, σημειώσεις του οποίου συμπεριελήφθησαν στο μεγάλο έργο του Αθηναίου Ναυκρατίτη, “Δειπνοσοφιστές”. Ακολούθησε ο Ρωμαίος Απίκιος, συγγραφέας ενός από τα αρχαιότερα βιβλία μαγειρικής. Διάσημες προσωπικότητες της ιστορίας που ασχολήθηκαν με την γαστρονομία ήταν ο αυτοκράτορας Καλιγούλας γνωστός για τα επιτηδευμένα ρωμαικά συμπόσια και ο βαθύπλουτος άρχοντας Λούκουλος.

Η ιστορία της γαστρονομίας περνάει από το Μεσαίωνα και την Ιταλική αναγέννηση, έως την εποχή της ανάπτυξης της μαγειρικής τέχνης στη Γαλλία η οποία κατά γενική ομολογία θεωρείται ως το μοναδικό οργανωμένο σύστημα γαστρονομίας στο κόσμο.

ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΣΤΗ ΜΑΓΕΙΡΙΚΗ

Ολοταχώς στην τοπική μαγειρική – αυτό θα μπορούσε να είναι το σύνθημα της δεκαετίας περί τα ελληνικά γαστρονομικά, αν κρίνουμε από την πληθώρα τόσο των δημοσιευμάτων όσο και των εκδηλώσεων που σκοπό έχουν να αναδείξουν τα παραδοσιακά φαγητά και τα χαρακτηριστικά προϊόντα της χώρας μας, τα οποία βιώνουν μια μίνι αναγέννηση μετά από παρατεταμένη περίοδο αδιαφορίας.

Εμφανίζονται δε σε ολοένα και περισσότερα μενού καλών εστιατορίων παρουσιασμένα με τον αυθεντικό ή τον σύγχρονο τρόπο μαγειρέματος.

Σε μια χώρα που ακόμα ψάχνει να ορίσει την ακριβή ταυτότητα της κουζίνας της οι τοπικές κουζίνες της Ελλάδας ίσως κάνουν τη μεγάλη έκπληξη και λάμψουν εντός και εκτός της χώρας μας – αυτές, αντί για μία ενιαία ελληνική γαστρονομία. Η νησιώτικη γαστρονομία μέχρι στιγμής δείχνει να προπορεύεται σε σχέση με τις άλλες τοπικές κουζίνες μας, όχι μόνο γιατί η τουριστική Σαντορίνη χρόνια τώρα εστιάζει σ’ αυτό ή γιατί η Μύκονος είναι το πιο αναγνωρίσιμο ελληνικό brand name διεθνώς, αλλά και γιατί οι περιφέρειες Κρήτης, Κυκλάδων και Δωδεκανήσου, οι εστιάτορες και πολλοί τοπικοί πολιτιστικοί σύλλογοι έχουν καταλάβει ότι η τοπική γαστρονομία συγγενεύει με όλες τις πλευρές της κοινωνίας τους και άρα τις αναδεικνύει, κι έτσι γίνεται ένα πολύτιμο αναπτυξιακό και εξαγώγιμο αγαθό.

Aντί για λαχανικά και φρούτα από εντατικές μονοκαλλιέργειες, ολοένα και περισσότεροι είμαστε αυτοί που προμηθευόμαστε πλέον ντοματούλα και αρωματικά φυτά ακόμα και από το δικό μας μπαλκόνι.

Έτσι, πέραν της τυπικής νησιώτικης ταβέρνας, ας πούμε, που ποτέ δεν έπαψε να σερβίρει ρεβιθοκεφτέδες στη Σίφνο, μόστρα και λούζα στη Μύκονο και φάβα στη Σαντορίνη, τώρα αθηναϊκά εστιατόρια αξιώσεων περιλαμβάνουν πιάτα που στηρίζουν την εξαίσια γεύση τους σε εκλεκτά και επώνυμα ελληνικά τυριά, ζυμαρικά ή αλλαντικά και συνοδεύονται από ευχάριστα ελληνικά κρασιά. Για παράδειγμα, στο Vezene, πριν παραγγείλεις το εκλεκτά σου wagyu, μπορείς να επιλέξεις ένα πιάτο που σου ψιθυρίζει Ελλάδα, όπως έναν καλομαγειρεμένο ξινό τραχανά από την Αρκαδία με ηπειρώτικο τυρί μετσοβόνε!

Απέναντι στην ταυτόχρονη παγκοσμιοποίηση του φαγητού που –αντίθετα με την παραδοσιακή μαγειρική μεσογειακού τύπου– ευνοεί την εξαφάνιση της βιοποικιλότητας στο τραπέζι μας, αδιαφορεί για την εποχικότητα των λαχανικών (προσφέροντας π.χ. ντομάτα το καταχείμωνο!) και σβήνει την πολυχρωμία που χαρακτηρίζει την υγιεινή διατροφή (και πέρα από γεύση προσφέρει και τα απαραίτητα θρεπτικά στοιχεία για μακροημέρευση), η «επιστροφή στις ρίζες» διαφαίνεται ως η μόνη βιώσιμη, ειρηνική και νόστιμη γαστρονομία.